Sosyal sorunları nedeni meslek eÄŸitim yeri bulmayan gençlere ve özürlü öÄŸrencilere yardımcı olduklarını söyleyen Meslek TeÅŸvik
Enstitüsü (Gesellschaften zur beruflichen Förderung –GbF) Unterfranken bölgesi direktörü Bischof, Schweinfurt,
Würzburg bölgesinde ki gençlerin kendilerine baÅŸvurmasını istiyor.

GbF meslek eÄŸitiminde alternatifler sunuyor

GbF olarak meslek eÄŸitimin deÄŸiÅŸik formlarını sunuyoruz. Bunlardan birisi iÅŸletme dışında ki eÄŸitim (außerbetriebliche Ausbildung). Bizim burada kendi atölyemiz, ustamız ve pedagoglarımız var. Okulda problemi olan, kötü not ortalaması olan, sosyal sorunları olan öÄŸrencilere meslek eÄŸitimine hazırlık için burada imkan sunuyoruz. GbF’de meslek eÄŸitimine baÅŸlayan öÄŸrencilerin eÄŸitimlerine bir yıl sonra iÅŸletmelerde devam etmeleri için uÄŸraşıyoruz. Bir ÅŸekilde öÄŸrenciye meslek eÄŸitimi firmada bitirmesi için imkanlar araÅŸtırıyoruz. EÄŸer bu olmazsa sorun yok, öÄŸrenci normal meslek eÄŸitimini bitirme sınavlarını bizde yapıyor ve iÅŸ piyasasında istihdam imkanlarını araÅŸtırıyoruz. GbF olarak bu bölgede meslek eÄŸitim konusunda en fazla öÄŸrenciye ulaÅŸan eÄŸitim inisiyatifinden birisiyiz. Kendi atölyelerimizde metal, pazarlama, kuaförlük, cilacılık, terzilik, tesisatçılık, sekreterlik gibi birçok branÅŸta meslek eÄŸitimi veriyoruz.

Meslek yeri bulamayan öÄŸrenciler bize baÅŸvurabilir

8. ve 9. sınıftaki oluÅŸta meslek eÄŸitimi almak isteyen öÄŸrenciler önce Federal Ä°ÅŸ Ajansı’na baÅŸvuruyorlar. ÖÄŸrenciler Ajans vasıtası ile ya da kendi çabaları ile herhangi bir meslek yeri bulamazlarsa ve belli kriterleri yerine getiriyorlarsa bizde meslek eÄŸitimi almak için Federal Ä°ÅŸ Ajansına baÅŸvurulabilir. EÄŸer baÅŸvuruları kabul edilirse belli branÅŸlarda meslek eÄŸitimine baÅŸlıyorlar. Gencin meslek yapabilecek olgunluÄŸa eriÅŸmediyse, gencin “mesleÄŸe hazırlık yılı” projesine katılabilir.Mesela öÄŸrenci Hauptschule’yi bitiremediyse bu dönemde tekrar ÅŸansını deneyebiliyor. Ana derslerde 4 ya da 5’i olan öÄŸrenciler bizde meslek eÄŸitimi alabiliyorlar. Meslek eÄŸitiminde Almanca diline hakim olmak belirleyici bir etken. Bize baÅŸvuran birçok Türk ya da Ä°talyan kökenli öÄŸrencilerin davranış ve baÅŸarı durumları Alman kökenli öÄŸrencilerden daha iyi olduÄŸu da görülebiliyor. Her zaman göçmenler baÅŸarısız diye bir ÅŸey söz konusu deÄŸil.

Gençlerin sadece meslek eÄŸitimi ile deÄŸil çevresiyle de ilgilenmek gerekiyor

Meslek eÄŸitiminde ve gençlerle ilgilenmede 1980- 90’li yıllara göre günümüzde çok farklı yönler ortaya çıkıyor. Günümüzde bir gencin her yönü ile ilgilenmek gerekiyor. Dersleri ile, çevresi ile, ailesi ile.

Åžuan 400 kiÅŸiye meslek eÄŸitimi veriyoruz

GbF olarak ÅŸuan 400 kiÅŸiye meslek eÄŸitimi veriyoruz. Ama bunun yanında bedensel olarak özürlü öÄŸrencilere de meslek eÄŸitim imkanı sunuyoruz. Özürlü öÄŸrencilere meslek eÄŸitimi veren iÅŸletmelere pedagojik yardımda bulunuyoruz.Psikolojik sorunları olan öÄŸrencilere de destek veriyoruz.Bu 400 öÄŸrenciden 100 tanesine iÅŸletmelerle iÅŸbirliÄŸi içinde eÄŸitim veriyoruz.Meslek eÄŸitimi konusunda Schweinfurt bölgesinde Federal Ä°ÅŸ Ajansı ile ortak çalışıyoruz. Meslek eÄŸitiminin dışında danışmanlık hizmeti verdiÄŸimiz öÄŸrenci sayısı yaklaşık 3 bin. Bize baÅŸvurmak isteyen gençler http://www.gbf-sw.de adresinden gerekli bilgileri edinebilirler.

GbF’Ä°n Türk kökenlÄ° öÄŸrencÄ°lere yönelÄ°k Meslek EÄŸÄ°tÄ°m DanIÅŸmanI HalÄ°l Cesur:

Göçmen kökenli gençlere meslek danışmanlığı görevinde çalışıyorsunuz. MesleÄŸinizde aile ve meslek yeri arasındaki koordinasyonu nasıl saÄŸlıyorsunuz?

Öncelikle gencin isteÄŸine, karne notlarına göre kısacası gencin kendine en uygun mesleÄŸi yapabilecek iÅŸyerleri ile temas kuruyoruz, meslek eÄŸitimi verip vermediklerini ben gençler için araÅŸtırıyorum ve tespit ediyorum. Sonraki süreçte genç ile ve ailesi ile beraber hareket etmeye çalışıyoruz. Bu süreç bazen çok zor olabiliyor. ÖrneÄŸin gençlerimiz meslek eÄŸitimine biraz çekingen yaklaşıyorlar, kendilerine kötülük yapıldığını düÅŸüncesi ile hareket ediyorlar. Bunun çok deÄŸiÅŸik sebepleri var tabiî ki(motivasyon eksikliÄŸi, vurdumduymazlık),gençlerin evde hiç bu konu üzerinde ailesi tarafından  bilinçlendirilmemiÅŸ olması, ailelerin kendilerinin daha önce meslek eÄŸitimi tecrübesinin olmaması ve eÄŸitimsiz bir iÅŸ bulup halen çalışıyor olması ve ayrıca zamanın çoktan deÄŸiÅŸtiÄŸinin farkında olmaması yani meslek eÄŸitimi olmadan gençlerin gelecek garantisinin pek olmadığını ve dahası o eskiden olan yardımcı iÅŸçilerin (Hilfsarbeiter) yerini kalifiye iÅŸçilerin doldurduÄŸunun daha farkında olmamaları.

Türk ailelerin çocuklarına meslek eÄŸitimi almalarını saÄŸlamaları yönünde tavırlarını nasıl deÄŸerlendiriyorsunuz?

Meslek eÄŸitimi konusunda ebeveynlerde maalesef büyük bir bilgi boÅŸluÄŸu var. Sorumsuz deÄŸiller kesinlikle. Bu konunun boyutu bölgeden bölgeye deÄŸiÅŸiyor örneÄŸin; Schweinfurt ÅŸehrindeki aileler çocuklarını okullarda pek destekleme gereÄŸi görmüyorlar çünkü, burada mevcut olan ağır metal sanayisi ÅŸimdiye dek eÄŸitime bakmadan insanları iÅŸe alıyordu, iki haftalık iÅŸe alıştırma döneminden sonra insanlar gerekli bilgileri alıp iÅŸlerini yapabiliyorlardı. Gençlerde buna dayanıp, ‘okulda ne iÅŸim var, zaten okuldan sonra ben fabrikaya gireceÄŸim“ diyorlardı. Bu maddi kriz esnasında ÅŸirketlerin meslek eÄŸitimine alırken daha çok seçici davranıyorlar.Ä°ÅŸsiz sayısın çokluÄŸundan ve dolayısıyla eÄŸitimi ve karnesi iyi olan insanları tercih ediyorlar.

Sizce, Türk kökenli gençler meslek eÄŸitimi konusunda ne kadar bilinçliler?

Bilinçli olmadıklarını pek söyleyemeyiz ama çok vurdum duymazlar. Bunun çok deÄŸiÅŸik sebepleri var tabiî ki. Aileler çocuklarını maddi zorluk göstermedikleri için gençlerin çoÄŸu meslek eÄŸitimini pek ciddiye almıyorlar. “Babam annem nasıl olsa bana bakıyor, neden çalışayım ki” diye düÅŸünüyorlar. Maddi durumu iyi olmayan ailelerin çocuklarında maddi özgürlüÄŸünü kazanma ve ailesine destek olma isteÄŸi olduÄŸu için meslek eÄŸitimini çok ciddiye alıyor. Gençlerimizin bazısı da hayal peÅŸinde koÅŸmayı çok seviyor. ÖrneÄŸin “Ben futbolcu olacağım ”diye düÅŸündüÄŸü için okulu pek ciddiye almıyor.Anne babada gencin bu hayallerini desteklediÄŸi için bizim veya okuldaki öÄŸretmenlerin gence yaklaÅŸması kolay olmuyor. Baba kendi yaÅŸayamadığı hayallerini çocuÄŸunda yasıyor veya çocuÄŸu gün gelip futbolcu olacak diye beklediÄŸi için meslek eÄŸitiminin önemini ciddiye almıyorlar.Oysa futbolcu olmak istemeleri meslek eÄŸitimi veya okul eÄŸitimine engel deÄŸil ki.Gençlerimiz bunun bilinci ile hareket etsinler.

Gençler meslek eÄŸitimi yeri bulmakta neden zorlanıyorlar? Sizce göçmen gençler burada ayrımcılığa uÄŸruyor mu?

Genelde karne notları ve Almancası iyi olan gençler için meslek yeri bulma zorluÄŸu gibi bir sorun yaÅŸamıyorlar.(Bu yıl gençlerimizin çoÄŸu karneleri çok iyi olsa bile, baÅŸvuru sürecini geçirdikleri için kendilerine yer bulamayıp bir dahaki seneyi beklemek zorundalar).Karne notları iyi olmayan ve Almancasına güvenemeyen gençler için sorun oluyor. Bunun üstüne birde önyargı iÅŸin içine giriyor. ÖrneÄŸin ‘Benim karnem zaten kötü, beni nasıl olsa almazlar” yada, “Biz yabancılara meslek eÄŸitiminde ayırımcılık yapıyorlar,zorluk çıkartıyorlar’ gibi önyargılardan dolayı kendi kendilerini zora sokuyorlar. Meslek eÄŸitimine girdikten sonra bu önyargılarının doÄŸru olmadığının farkına varıyorlar. Buradaki hayat standartlarının yüksek olması iÅŸi bazen zora sokuyor. EÄŸer hiç bir ÅŸey bulamazsam gider sosyal yardım alırım diye düÅŸünen gençler var. Göçmen kökenli gençlerin meslek eÄŸitimi yeri ararken ayırımcılığa uÄŸradıklarını doÄŸrudan iddia etmek doÄŸru olmaz ama gençler ilk baÅŸta iÅŸ baÅŸvurusu yaptıkları yer hakkında önbilgi toplamaları kendileri için çok yararlı olur. Neticede iÅŸyerindeki eleman, yaptığı iÅŸi ile deÄŸerlendirilir. Burada ırk, renk, din veya insan farkı yapılmaz.

ALMANYA’DA MESLEK EĞİTÄ°MÄ°NDE NOT ORTALAMASI ÖNEMLÄ°.  Özellikle Hauptschule mezunları için not daha da önem arz ediyor. Birçok öÄŸrenci ise ailede ya da okulda yaÅŸadığı sorunlar nedeni ile okula çok fazla motive olamıyor. DiÄŸer bir tabirler  öÄŸretmenlerin ve ya ailenin gözünde hep „yaramaz çocuk!“ oluyor.meslek eÄŸitimi yeri bulmada zorluk yaÅŸayan diÄŸer öÄŸrenci grubu ise özürlüler okuluna gidenler veya bedensel olarak özürlü olan öÄŸrenciler. Bunların meslek eÄŸitim sansı diÄŸer yaşıtlarına göre daha  zor. Fakat Almanya’da bu öÄŸrencilerin de meslek eÄŸitim yeri bulmalarında yardımcı olan enstitüler var. Bunlardan biriside Unterfranken bölgesinde (Würzbug- Schweinfurt) 1980 yılından beri faaliyette bulunan Meslek TeÅŸvik Enstitüsü (Gesellschaften zur beruflichen Förderung -GbF).GbF, belli problemler nedeni ile meslek eÄŸitim yeri bulamamış ya da Hauptschule’yi kötü not ile bitirmiÅŸ veya bitirememiÅŸ öÄŸrencilere kendi atölyelerinde pedagoglar, meslek ustaları ve öÄŸretmenleri ile meslek eÄŸitimi veriyorlar. Ä°ÅŸletme ile öÄŸrenci arasında köprü vazifesi gören GbF, bir yıl içinde kendi bünyesinde meslek eÄŸitimine  baÅŸlattığı öÄŸrenciye iÅŸletmede eÄŸitimini devam ettirme imkanı sunuyor.GbF gibi Almanya genelinde birçok enstitü var. Würzburg ve Schweinfurt bölgesinde meslek yeri bulamamış öÄŸrencilere yardım etmeye çalıştıklarını söyleyen enstitü direktörü Udo Bischof ve Türk gençlerine meslek eÄŸitimi danışmanlık hizmeti veren Halil Cesur  GbF’in meslek eÄŸitim imkanlarını anlattı. 

Meslekleri Tanıyalım

KÄ°MYA LABORANTLIÄžI  - CHEMIELABORANT/IN

-Kimya laborantları, kimyasal deneme ve araÅŸtırmaları yaparlar. Yapılan denemeleri protokolünü yazıp sonuçları deÄŸerlendirirler. Özel kıyafet ve korumalarla çalışan kimya laborantları, çalışmalarını kimyagerler ile birlikte yaparlar.

-Endüstride yapılan meslek eÄŸitim süresi 3,5 yıldır. Kimya laborantı olarak meslek eÄŸitimine baÅŸlamanın herhangi bir okul ve ya diploma ÅŸartı yok.  Åžuan kimya laborantı olarak meslek  eÄŸitimi alan öÄŸrencilerin yüzde 48’i Realschule diplomasına sahipken, yüzde 45’i Hochschulreife ve yüzde 1’i de Hauptschule diplomasına sahipler.

-Meslek eÄŸitimi süresince öÄŸrenci birinci yılda 718 Euro, ikinci yılda 764 Euro, üçüncü yılda 827 ve dördüncü yılda 884 Euro ücret alabilirler.

-Meslek eÄŸitimini bitirip iÅŸ hayatına baÅŸlayan bir laborant aylık ortalama 2.381 ile  2.762.Euro arasında brüt maaÅŸ alabilirler.

YAZILI VE SÖZLÜ TERCÜMANLIK  

DOLMETSCHER/IN /ÜBERSETZER/IN 

-Bu mesleÄŸi öÄŸrenenler  bir dilden diÄŸer bir dile tercüme yaparlar.Yazılı tercüme yapanlara Übersetzer, sözlü tercüme yapanlar ise Dolmetscher olarak anılıyorlar. Farklı dilden tercüme yaptıkları gibi belli metinleri yazılı hale getirirler.Tercümanlar bilim, teknik, hukuk,tıp, katalog, tıbbi ve teknik bilirkiÅŸi raporlarını, televizyon, radyo çalışmalarını, firma ve kullanım kılavuzlarının tercümesi gibi alanlarda aktif çalışabilirler. Bazı tercümanlar ise kendi alanlarında terminoloji çalışması yaparlar. Birçok iÅŸletmenin çalışma ve kataloglarını baÅŸka dillere çevirirler.

-Birçok dile hakim tercümanlar aynı zamanda bazı araç ve gereçlerin kullanım kılavuzlarını hazırlamada önemli görevler üstlenirler.

-Tercümanlar yabancı bir kelimenin sadece anlamını deÄŸil aynı zamanda farklı manalarını bilmek zorundalar.Çalışma anında bir tercümanın en büyük yardımcısı sözlükler, internet ortamlarında ilgili yabancı dil hakkındaki bilgi bankalarıdır.

- Hastanelerde,ulusal ve uluslararası mahkemelerde, uluslararası konferanslarda, büyük ÅŸirketler arasında yapılan pazarlıkta tercümanlar önemli görev üstlenirler.

- Bu mesleÄŸi yapanlarda konsantre çok önenmelidir, çünkü yapılan bir yanlış tercüme problem oluÅŸturabilir. Birçok uluslararası konferansta yapılan konuÅŸmaları bir kaç saniye içinde ilgili dile türcüme eden bu kiÅŸiler, adeta zamanla yarışırlar.

- Tercümanlık meslek eÄŸitimi eyaletlerin sorumluluÄŸunda meslek lisesinde (Berufsfachschulen) verilen bir eÄŸitimdir.

- EÄŸitim eyaletlerin uygulamasına göre 2 ile 3 yıl arasında sürebilir.Bu meslek eÄŸitimi yapanların eÄŸitim sonrası doÄŸrudan üniversitenin ilgili bölümlerine devam edebilme olanakları var.

- Tercümanlık meslek eÄŸitimine baÅŸvurabilmek için en az Realschule diplomasi(mittlerer Bildungsabschluss) gerekiyor.

- Bavyera eyaletinde ilgili bölüme girebilmek için ise Hochschulereife yada Fachhochschulreife ve bunun yanında devlet tarafından yapılan yabancı diller sınavını (Fremdsprachenkorrespondenten) baÅŸarı ile geçmeleri ve eÄŸitimi almak istedikleri yabancı dil bilgisini belgelemeleri gerekiyor.

Ä°lgilenenler www.kursnet.arbeitsagentur.de adresinden Almanya genelinde hangi okul ve akademilerin tercümanlık meslek eÄŸitimi verdiklerine bakabilirler. 

- Tercümanlık meslek eÄŸitimi yapan öÄŸrencilere herhangi bir ücret ödenmiyor.

-Meslek eÄŸitimini tamamlayıp iÅŸ hayatına baÅŸlayanlar aylık ortalama  2.400  ile   4.088 Euro arasında brüt maaÅŸ alabilirler. 

Bilmeniz gereken

Meslek eÄŸitiminde öÄŸrencilerden beklenen özellikler

ÖÄŸrencilerin dinlemeyi ve kendini anlatabilmeleri gerekiyor. Ä°ÅŸyerinde genç kendini Almanca dilinde anlatabilmesi ve anlayabilmesi ve ayrıca başındaki yetkilileri anlayıp görevi hakkında bilgi verebilmesi ve onlara cevap verebilmesi gerekiyor.

Bazı meslek dallarında matematik altyapısı ÅŸart, okulda öÄŸrendiÄŸi formülleri (Dreisatz) doÄŸru bir ÅŸekilde kullanıp çözüm bulabilmelidirler.

Meslek hayatına baÅŸladıktan belli bir zaman sonra mesleÄŸi hızlı ÅŸekilde kavrayıp çalışma temposunu hızlandırabilmelidirler. Bunu iÅŸyerleri bekleyecektir.

Meslek öÄŸrencisinden yaşına göre zihinsel, fiziksel geliÅŸmiÅŸ olması ve saÄŸlık sorununun olmaması beklenir.

Belli bir süre sonra meslek öÄŸrencisinden kendi iÅŸlerini gerekirse kendisinin organize etmesi, sorumluluk üstlenmesi ve organizasyona yardım etmesi beklenir. Dakiklik, güvenilirlik, sözüne güvenilmesi gerekmektedir.

ARAÅžTIRMA, ROPÖRTAJ, Ä°SMAIL ÇEVÄ°K