Sosyal sorunları nedeni meslek eğitim yeri bulmayan gençlere ve özürlü öğrencilere yardımcı olduklarını söyleyen Meslek Teşvik
Enstitüsü (Gesellschaften zur beruflichen Förderung –GbF) Unterfranken bölgesi direktörü Bischof, Schweinfurt,
Würzburg bölgesinde ki gençlerin kendilerine başvurmasını istiyor.

GbF meslek eğitiminde alternatifler sunuyor

GbF olarak meslek eğitimin değişik formlarını sunuyoruz. Bunlardan birisi işletme dışında ki eğitim (außerbetriebliche Ausbildung). Bizim burada kendi atölyemiz, ustamız ve pedagoglarımız var. Okulda problemi olan, kötü not ortalaması olan, sosyal sorunları olan öğrencilere meslek eğitimine hazırlık için burada imkan sunuyoruz. GbF’de meslek eğitimine başlayan öğrencilerin eğitimlerine bir yıl sonra işletmelerde devam etmeleri için uğraşıyoruz. Bir şekilde öğrenciye meslek eğitimi firmada bitirmesi için imkanlar araştırıyoruz. Eğer bu olmazsa sorun yok, öğrenci normal meslek eğitimini bitirme sınavlarını bizde yapıyor ve iş piyasasında istihdam imkanlarını araştırıyoruz. GbF olarak bu bölgede meslek eğitim konusunda en fazla öğrenciye ulaşan eğitim inisiyatifinden birisiyiz. Kendi atölyelerimizde metal, pazarlama, kuaförlük, cilacılık, terzilik, tesisatçılık, sekreterlik gibi birçok branşta meslek eğitimi veriyoruz.

Meslek yeri bulamayan öğrenciler bize başvurabilir

8. ve 9. sınıftaki oluşta meslek eğitimi almak isteyen öğrenciler önce Federal İş Ajansı’na başvuruyorlar. Öğrenciler Ajans vasıtası ile ya da kendi çabaları ile herhangi bir meslek yeri bulamazlarsa ve belli kriterleri yerine getiriyorlarsa bizde meslek eğitimi almak için Federal İş Ajansına başvurulabilir. Eğer başvuruları kabul edilirse belli branşlarda meslek eğitimine başlıyorlar. Gencin meslek yapabilecek olgunluğa erişmediyse, gencin “mesleğe hazırlık yılı” projesine katılabilir.Mesela öğrenci Hauptschule’yi bitiremediyse bu dönemde tekrar şansını deneyebiliyor. Ana derslerde 4 ya da 5’i olan öğrenciler bizde meslek eğitimi alabiliyorlar. Meslek eğitiminde Almanca diline hakim olmak belirleyici bir etken. Bize başvuran birçok Türk ya da İtalyan kökenli öğrencilerin davranış ve başarı durumları Alman kökenli öğrencilerden daha iyi olduğu da görülebiliyor. Her zaman göçmenler başarısız diye bir şey söz konusu değil.

Gençlerin sadece meslek eğitimi ile değil çevresiyle de ilgilenmek gerekiyor

Meslek eğitiminde ve gençlerle ilgilenmede 1980- 90’li yıllara göre günümüzde çok farklı yönler ortaya çıkıyor. Günümüzde bir gencin her yönü ile ilgilenmek gerekiyor. Dersleri ile, çevresi ile, ailesi ile.

Şuan 400 kişiye meslek eğitimi veriyoruz

GbF olarak şuan 400 kişiye meslek eğitimi veriyoruz. Ama bunun yanında bedensel olarak özürlü öğrencilere de meslek eğitim imkanı sunuyoruz. Özürlü öğrencilere meslek eğitimi veren işletmelere pedagojik yardımda bulunuyoruz.Psikolojik sorunları olan öğrencilere de destek veriyoruz.Bu 400 öğrenciden 100 tanesine işletmelerle işbirliği içinde eğitim veriyoruz.Meslek eğitimi konusunda Schweinfurt bölgesinde Federal İş Ajansı ile ortak çalışıyoruz. Meslek eğitiminin dışında danışmanlık hizmeti verdiğimiz öğrenci sayısı yaklaşık 3 bin. Bize başvurmak isteyen gençler http://www.gbf-sw.de adresinden gerekli bilgileri edinebilirler.

GbF’İn Türk kökenlİ öğrencİlere yönelİk Meslek Eğİtİm DanIşmanI Halİl Cesur:

Göçmen kökenli gençlere meslek danışmanlığı görevinde çalışıyorsunuz. Mesleğinizde aile ve meslek yeri arasındaki koordinasyonu nasıl sağlıyorsunuz?

Öncelikle gencin isteğine, karne notlarına göre kısacası gencin kendine en uygun mesleği yapabilecek işyerleri ile temas kuruyoruz, meslek eğitimi verip vermediklerini ben gençler için araştırıyorum ve tespit ediyorum. Sonraki süreçte genç ile ve ailesi ile beraber hareket etmeye çalışıyoruz. Bu süreç bazen çok zor olabiliyor. Örneğin gençlerimiz meslek eğitimine biraz çekingen yaklaşıyorlar, kendilerine kötülük yapıldığını düşüncesi ile hareket ediyorlar. Bunun çok değişik sebepleri var tabiî ki(motivasyon eksikliği, vurdumduymazlık),gençlerin evde hiç bu konu üzerinde ailesi tarafından  bilinçlendirilmemiş olması, ailelerin kendilerinin daha önce meslek eğitimi tecrübesinin olmaması ve eğitimsiz bir iş bulup halen çalışıyor olması ve ayrıca zamanın çoktan değiştiğinin farkında olmaması yani meslek eğitimi olmadan gençlerin gelecek garantisinin pek olmadığını ve dahası o eskiden olan yardımcı işçilerin (Hilfsarbeiter) yerini kalifiye işçilerin doldurduğunun daha farkında olmamaları.

Türk ailelerin çocuklarına meslek eğitimi almalarını sağlamaları yönünde tavırlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Meslek eğitimi konusunda ebeveynlerde maalesef büyük bir bilgi boşluğu var. Sorumsuz değiller kesinlikle. Bu konunun boyutu bölgeden bölgeye değişiyor örneğin; Schweinfurt şehrindeki aileler çocuklarını okullarda pek destekleme gereği görmüyorlar çünkü, burada mevcut olan ağır metal sanayisi şimdiye dek eğitime bakmadan insanları işe alıyordu, iki haftalık işe alıştırma döneminden sonra insanlar gerekli bilgileri alıp işlerini yapabiliyorlardı. Gençlerde buna dayanıp, ‘okulda ne işim var, zaten okuldan sonra ben fabrikaya gireceğim“ diyorlardı. Bu maddi kriz esnasında şirketlerin meslek eğitimine alırken daha çok seçici davranıyorlar.İşsiz sayısın çokluğundan ve dolayısıyla eğitimi ve karnesi iyi olan insanları tercih ediyorlar.

Sizce, Türk kökenli gençler meslek eğitimi konusunda ne kadar bilinçliler?

Bilinçli olmadıklarını pek söyleyemeyiz ama çok vurdum duymazlar. Bunun çok değişik sebepleri var tabiî ki. Aileler çocuklarını maddi zorluk göstermedikleri için gençlerin çoğu meslek eğitimini pek ciddiye almıyorlar. “Babam annem nasıl olsa bana bakıyor, neden çalışayım ki” diye düşünüyorlar. Maddi durumu iyi olmayan ailelerin çocuklarında maddi özgürlüğünü kazanma ve ailesine destek olma isteği olduğu için meslek eğitimini çok ciddiye alıyor. Gençlerimizin bazısı da hayal peşinde koşmayı çok seviyor. Örneğin “Ben futbolcu olacağım ”diye düşündüğü için okulu pek ciddiye almıyor.Anne babada gencin bu hayallerini desteklediği için bizim veya okuldaki öğretmenlerin gence yaklaşması kolay olmuyor. Baba kendi yaşayamadığı hayallerini çocuğunda yasıyor veya çocuğu gün gelip futbolcu olacak diye beklediği için meslek eğitiminin önemini ciddiye almıyorlar.Oysa futbolcu olmak istemeleri meslek eğitimi veya okul eğitimine engel değil ki.Gençlerimiz bunun bilinci ile hareket etsinler.

Gençler meslek eğitimi yeri bulmakta neden zorlanıyorlar? Sizce göçmen gençler burada ayrımcılığa uğruyor mu?

Genelde karne notları ve Almancası iyi olan gençler için meslek yeri bulma zorluğu gibi bir sorun yaşamıyorlar.(Bu yıl gençlerimizin çoğu karneleri çok iyi olsa bile, başvuru sürecini geçirdikleri için kendilerine yer bulamayıp bir dahaki seneyi beklemek zorundalar).Karne notları iyi olmayan ve Almancasına güvenemeyen gençler için sorun oluyor. Bunun üstüne birde önyargı işin içine giriyor. Örneğin ‘Benim karnem zaten kötü, beni nasıl olsa almazlar” yada, “Biz yabancılara meslek eğitiminde ayırımcılık yapıyorlar,zorluk çıkartıyorlar’ gibi önyargılardan dolayı kendi kendilerini zora sokuyorlar. Meslek eğitimine girdikten sonra bu önyargılarının doğru olmadığının farkına varıyorlar. Buradaki hayat standartlarının yüksek olması işi bazen zora sokuyor. Eğer hiç bir şey bulamazsam gider sosyal yardım alırım diye düşünen gençler var. Göçmen kökenli gençlerin meslek eğitimi yeri ararken ayırımcılığa uğradıklarını doğrudan iddia etmek doğru olmaz ama gençler ilk başta iş başvurusu yaptıkları yer hakkında önbilgi toplamaları kendileri için çok yararlı olur. Neticede işyerindeki eleman, yaptığı işi ile değerlendirilir. Burada ırk, renk, din veya insan farkı yapılmaz.

ALMANYA’DA MESLEK EĞİTİMİNDE NOT ORTALAMASI ÖNEMLİ.  Özellikle Hauptschule mezunları için not daha da önem arz ediyor. Birçok öğrenci ise ailede ya da okulda yaşadığı sorunlar nedeni ile okula çok fazla motive olamıyor. Diğer bir tabirler  öğretmenlerin ve ya ailenin gözünde hep „yaramaz çocuk!“ oluyor.meslek eğitimi yeri bulmada zorluk yaşayan diğer öğrenci grubu ise özürlüler okuluna gidenler veya bedensel olarak özürlü olan öğrenciler. Bunların meslek eğitim sansı diğer yaşıtlarına göre daha  zor. Fakat Almanya’da bu öğrencilerin de meslek eğitim yeri bulmalarında yardımcı olan enstitüler var. Bunlardan biriside Unterfranken bölgesinde (Würzbug- Schweinfurt) 1980 yılından beri faaliyette bulunan Meslek Teşvik Enstitüsü (Gesellschaften zur beruflichen Förderung -GbF).GbF, belli problemler nedeni ile meslek eğitim yeri bulamamış ya da Hauptschule’yi kötü not ile bitirmiş veya bitirememiş öğrencilere kendi atölyelerinde pedagoglar, meslek ustaları ve öğretmenleri ile meslek eğitimi veriyorlar. İşletme ile öğrenci arasında köprü vazifesi gören GbF, bir yıl içinde kendi bünyesinde meslek eğitimine  başlattığı öğrenciye işletmede eğitimini devam ettirme imkanı sunuyor.GbF gibi Almanya genelinde birçok enstitü var. Würzburg ve Schweinfurt bölgesinde meslek yeri bulamamış öğrencilere yardım etmeye çalıştıklarını söyleyen enstitü direktörü Udo Bischof ve Türk gençlerine meslek eğitimi danışmanlık hizmeti veren Halil Cesur  GbF’in meslek eğitim imkanlarını anlattı. 

Meslekleri Tanıyalım

KİMYA LABORANTLIĞI  - CHEMIELABORANT/IN

-Kimya laborantları, kimyasal deneme ve araştırmaları yaparlar. Yapılan denemeleri protokolünü yazıp sonuçları değerlendirirler. Özel kıyafet ve korumalarla çalışan kimya laborantları, çalışmalarını kimyagerler ile birlikte yaparlar.

-Endüstride yapılan meslek eğitim süresi 3,5 yıldır. Kimya laborantı olarak meslek eğitimine başlamanın herhangi bir okul ve ya diploma şartı yok.  Şuan kimya laborantı olarak meslek  eğitimi alan öğrencilerin yüzde 48’i Realschule diplomasına sahipken, yüzde 45’i Hochschulreife ve yüzde 1’i de Hauptschule diplomasına sahipler.

-Meslek eğitimi süresince öğrenci birinci yılda 718 Euro, ikinci yılda 764 Euro, üçüncü yılda 827 ve dördüncü yılda 884 Euro ücret alabilirler.

-Meslek eğitimini bitirip iş hayatına başlayan bir laborant aylık ortalama 2.381 ile  2.762.Euro arasında brüt maaş alabilirler.

YAZILI VE SÖZLÜ TERCÜMANLIK  

DOLMETSCHER/IN /ÜBERSETZER/IN 

-Bu mesleği öğrenenler  bir dilden diğer bir dile tercüme yaparlar.Yazılı tercüme yapanlara Übersetzer, sözlü tercüme yapanlar ise Dolmetscher olarak anılıyorlar. Farklı dilden tercüme yaptıkları gibi belli metinleri yazılı hale getirirler.Tercümanlar bilim, teknik, hukuk,tıp, katalog, tıbbi ve teknik bilirkişi raporlarını, televizyon, radyo çalışmalarını, firma ve kullanım kılavuzlarının tercümesi gibi alanlarda aktif çalışabilirler. Bazı tercümanlar ise kendi alanlarında terminoloji çalışması yaparlar. Birçok işletmenin çalışma ve kataloglarını başka dillere çevirirler.

-Birçok dile hakim tercümanlar aynı zamanda bazı araç ve gereçlerin kullanım kılavuzlarını hazırlamada önemli görevler üstlenirler.

-Tercümanlar yabancı bir kelimenin sadece anlamını değil aynı zamanda farklı manalarını bilmek zorundalar.Çalışma anında bir tercümanın en büyük yardımcısı sözlükler, internet ortamlarında ilgili yabancı dil hakkındaki bilgi bankalarıdır.

- Hastanelerde,ulusal ve uluslararası mahkemelerde, uluslararası konferanslarda, büyük şirketler arasında yapılan pazarlıkta tercümanlar önemli görev üstlenirler.

- Bu mesleği yapanlarda konsantre çok önenmelidir, çünkü yapılan bir yanlış tercüme problem oluşturabilir. Birçok uluslararası konferansta yapılan konuşmaları bir kaç saniye içinde ilgili dile türcüme eden bu kişiler, adeta zamanla yarışırlar.

- Tercümanlık meslek eğitimi eyaletlerin sorumluluğunda meslek lisesinde (Berufsfachschulen) verilen bir eğitimdir.

- Eğitim eyaletlerin uygulamasına göre 2 ile 3 yıl arasında sürebilir.Bu meslek eğitimi yapanların eğitim sonrası doğrudan üniversitenin ilgili bölümlerine devam edebilme olanakları var.

- Tercümanlık meslek eğitimine başvurabilmek için en az Realschule diplomasi(mittlerer Bildungsabschluss) gerekiyor.

- Bavyera eyaletinde ilgili bölüme girebilmek için ise Hochschulereife yada Fachhochschulreife ve bunun yanında devlet tarafından yapılan yabancı diller sınavını (Fremdsprachenkorrespondenten) başarı ile geçmeleri ve eğitimi almak istedikleri yabancı dil bilgisini belgelemeleri gerekiyor.

İlgilenenler www.kursnet.arbeitsagentur.de adresinden Almanya genelinde hangi okul ve akademilerin tercümanlık meslek eğitimi verdiklerine bakabilirler. 

- Tercümanlık meslek eğitimi yapan öğrencilere herhangi bir ücret ödenmiyor.

-Meslek eğitimini tamamlayıp iş hayatına başlayanlar aylık ortalama  2.400  ile   4.088 Euro arasında brüt maaş alabilirler. 

Bilmeniz gereken

Meslek eğitiminde öğrencilerden beklenen özellikler

Öğrencilerin dinlemeyi ve kendini anlatabilmeleri gerekiyor. İşyerinde genç kendini Almanca dilinde anlatabilmesi ve anlayabilmesi ve ayrıca başındaki yetkilileri anlayıp görevi hakkında bilgi verebilmesi ve onlara cevap verebilmesi gerekiyor.

Bazı meslek dallarında matematik altyapısı şart, okulda öğrendiği formülleri (Dreisatz) doğru bir şekilde kullanıp çözüm bulabilmelidirler.

Meslek hayatına başladıktan belli bir zaman sonra mesleği hızlı şekilde kavrayıp çalışma temposunu hızlandırabilmelidirler. Bunu işyerleri bekleyecektir.

Meslek öğrencisinden yaşına göre zihinsel, fiziksel gelişmiş olması ve sağlık sorununun olmaması beklenir.

Belli bir süre sonra meslek öğrencisinden kendi işlerini gerekirse kendisinin organize etmesi, sorumluluk üstlenmesi ve organizasyona yardım etmesi beklenir. Dakiklik, güvenilirlik, sözüne güvenilmesi gerekmektedir.

ARAŞTIRMA, ROPÖRTAJ, İSMAIL ÇEVİK